ଶିଶୁଟି ଯେବେ ଭୂମିପତିତ ହୁଏ,ସେତେବେଳେ ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅପେକ୍ଷାର ଦିନ ଥାଏ  ଯେବେ ସେ ଖଡ଼ି ଛୁଏଁ। ଏହି ଖଡ଼ି ଛୁଇଁବା ପରମ୍ପରାଟି ଓଡ଼ିଆ ମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣ ପରିଚୟ ଦିଗରେ ପ୍ରଥମ ସୋପାନ ଓ ସମାଜରେ ମାନ୍ୟଗଣ୍ୟ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷାର ଅୟମାରମ୍ଭ। ବ୍ରହ୍ମା,ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ତିନୋଟି ବୃତ୍ତ ଅଙ୍କନ କଲାବେଳେ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଏ ଯେ ଏହା କିପରି ସଠିକ୍ ଗୋଲାକାର ହେବ। କାରଣ ଏହି କୁନି ହାତ ଯାହା କେବେ ଖଡ଼ି ଧରିଥାଏ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ତାହା କଲମ ଧରେ ଏବଂ ବହୁ ଅସାଧ୍ୟ ସାଧନ କରେ।

         ତେବେ ସମୟ କ୍ରମେ ଭାଷା ପ୍ରୟୋଗକାରୀର ଅବହେଳା କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନତା ଯୋଗୁଁ ଭାଷାର ମୂଳଦୁଆ ଦୋହଲି ଯାଏ।ଏହି ଅସ୍ଥିରତା କୁ ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି କୁହାଯାଏ।

ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି ର କାରଣ :-

ବର୍ଣ୍ଣାସୁଦ୍ଧିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ।

(୧)ପଠନରେ ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି (୨)ଲିଖନଗତ ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି

(୧) ପଠନରେ ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି:-

ପଠନ ସମୟରେ ହର୍ସ୍ଵ ସ୍ୱର ଓ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରର ଉଚ୍ଚାରଣ ଉପରେ ପ୍ରାୟତଃ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।କିନ୍ତୁ ଏହା ସେହି ଛୋଟ କ୍ଷତି ସଦୃଶ ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କର୍କଟର ରୂପ ନିଏ।ପଠନ ସମୟରେ ହର୍ସ୍ଵ ଓ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସମତାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଏ ଯାହା ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥାଏ ଲିଖନ ସମୟରେ।

ଉଦାହରଣ :- ନଦୀ – ନଦି

                 କୂଳ – କୁଳ

–  ଶ, ସ, ଷ ର ପଠନ ସମୟରେ ସମୋଚ୍ଚାରଣ।

  ଯଥା  :- 

       ଅଶି – ସଂଖ୍ୟା, ଅସି – ଖଣ୍ଡା

       ବିଷ – ଗରଳ, ବିସ – ପଦ୍ମନାଡ

       ଶଙ୍କର – ଶିବ, ସଙ୍କର – ମିଶ୍ରିତ

ତେବେ ପଠନ ସମୟରେ ଏହିପରି ତ୍ରୁଟି ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଏହି ତ୍ରୁଟି ବାକ୍ୟ ଲିଖନ ସମୟରେ ଭାଷାର ମୌଳିକ ଅର୍ଥ ଓ ଉପାଦେୟତା କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥାଏ। କାରଣ ଏହିଭଳି ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ ମନରେ ପ୍ରତ୍ୟାଷିତ ଭାବ ଓ କାଗଜରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ଭାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥାଏ। କେବଳ ଯେ ଏହା ଭାବ ବିନିମୟରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସାଜିପାରେ ତାହା ନୁହେଁ, ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା କିମ୍ବା ଖରାପ ଭାବନାର ଉଦ୍ରେକ ମଧ୍ୟ କରିପାରେ।

ଉଦାହରଣ –

ଆମ ଘରକୁ ଆସିଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଷ ଖୁଆଇବି।

ଆମ ଘରକୁ ଆସିଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବିସ ଖୁଆଇବି।

         ତେଣୁ ଭାଷାଗତ ଅଶୁଦ୍ଧିର ଦୂରୀକରଣ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ସର୍ବଦା ସ୍ବାଗତଯୋଗ୍ୟ।

(୨) ଲିଖନଗତ ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି :-

ଭାଷାବିତ୍ ମାନେ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ କରିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଇଟି ବିଷୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରାଯାଇପାରେ। ଯଥା :-

(କ)ବନାନଗତ ଅଶୁଦ୍ଧି

– ସାଦୃଶ୍ୟକନିତ

– ସନ୍ଧି ଜନିତ

– ସମାସ ଜନିତ

– ସମୋଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦ ଜନିତ

– ଣତ୍ୱବିଧି ଷତ୍ୱବିଧି ଜନିତ 

– ‘ୟ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ‘ତ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଜନିତ

– ସ୍ୱରସଙ୍ଗତି ଜନିତ

(ଖ) ବ୍ୟାକରଣଗତ ଅଶୁଦ୍ଧି

– ବଚନ ଜନିତ

– ବିଭକ୍ତି ଜନିତ

ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧିର ନିରାକରଣର ଆବଶ୍ୟକତା :-

     ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ସମୟରେ, ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ସୁନାର ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ,ତୈଳର ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ ଆମ ପାଖରେ ଅପମିଶ୍ରିତ ବସ୍ତୁର ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ବିଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତୁର ଚୟନ କରୁ। ସେହିପରି  ଭାବେ ଭାଷାର ଶୁଦ୍ଧତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି ପରିମାର୍ଜିତ କରିବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

       ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ବିଲୋପ ହେବାରୁ ରକ୍ଷା କରି,ମୃତ୍ୟୁର ଦ୍ଵାର ଦେଶରୁ ଫେରାଇ ଆଣି ଆଜି ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାଷାର ପରିଚୟ ଦେବା ପାଇଁ ଆମର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଯେତିକି ଅଶ୍ରୁଶ୍ୱେଦ ଦେଇଛନ୍ତି ତାହାର ଶୁଦ୍ଧତାକୁ ରକ୍ଷା କରି ଆମେ ଯୋଗ୍ୟ ପିତାଙ୍କର ସୁଯୋଗ୍ୟ ସନ୍ତାନ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍।ବର୍ଣ୍ଣରେ ଶୁଦ୍ଧତା ନିଜର ମହକକୁ ଉଜ୍ଜୀବିତ କରି ରଖିଥାଏ। ‘ରସଗୋଲା’ ଓଡ଼ିଶାର ନା ବଙ୍ଗଳାର ତର୍କ ହେଲାବେଳେ ଆମ୍ଭେ ଆମ୍ଭର ପୁରାଣ ଶାସ୍ତ୍ର, ସାରଳା ମହାଭାରତ ରେ ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବା ଦର୍ଶାଇ ଗର୍ବର ସହକାରେ କହି ପାରୁଛୁ କି ରସଗୋଲା ଆମର। କାରଣ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ରସଗୋଲାକୁ ସମଭାବରେ ଶୁଦ୍ଧରୂପେ ଲେଖାଯାଇଛି। ଠିକ୍ ସେହିପରି ଭାବେ ଯଦି ଭାଷାର ଅଶୁଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଉତ୍ପତିକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ତାହାକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡିବ 

ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି ନିରାକରଣର ଉପାୟ :-

       ” ମାତୃଭୂମି ମାତୃ ଭାଷାରେ ମମତା

         ଯା ହୃଦେ ଜନମି ନାହିଁ

         ତାକୁ ଯଦି ଜ୍ଞାନୀ ଗଣରେ ଗଣିବ

         ଅଜ୍ଞାନ ରହିବେ କାହିଁ “

          ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି ନିରାକରଣ ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମାତୃଭାଷା ପାଇଁ ପ୍ରେମ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସମାଜରେ ଯେଉଁ ବର୍ଗ ସମ୍ମାନିତ ପଦରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ ପାଲଟି ଯାଆନ୍ତି।ଯଥା – ଡାକ୍ତର, ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଖେଳାଳୀ ଇତ୍ୟାଦି।ସେହିପରି ସାହିତ୍ୟ ଓ ସର୍ବୋପରି ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି ରୋକିବା ପାଇଁ ସାହିତ୍ୟିକ ମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସାମାଜିକ ସମ୍ମାନ  ପ୍ରଦାନ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାହିତ୍ୟକୁ ପ୍ରେମ ଓ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କୁ ଆଦର୍ଶ ବୋଲି ନୂତନ ପୀଢ଼ି ସ୍ବୀକାର କରିନି, ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି ଦୂରୀକରଣ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।କାରଣ ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକ ସର୍ବଦା ଏକ ଶୁଦ୍ଧବର୍ଣ୍ଣ ଉପସ୍ଥାପନାକୁ ହିଁ  ନିଜର ଦକ୍ଷତା ବୋଲି ବିବେଚନା କରିଥାଏ। ତେଣୁ ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି କୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେବା ଅନୁଚିତ୍।